Stosunek przedsiębiorcy do zadań edukacji

Treść abstraktu

**Wyzwanie** Współczesny świat gospodarczy podlega nieustannym przemianom wynikającym z globalizacji, rozwoju nowych technologii, cyfryzacji oraz rosnącej konkurencji. W takich warunkach przedsiębiorcy coraz częściej zwracają uwagę na znaczenie edukacji jako czynnika warunkującego rozwój gospodarczy, innowacyjność oraz konkurencyjność organizacji. Jednocześnie oczekiwania środowiska biznesowego wobec systemu edukacji ulegają zmianom. Coraz większego znaczenia nabiera pytanie o to, jakie zadania powinna realizować współczesna edukacja oraz w jaki sposób może skutecznie przygotowywać młodych ludzi do funkcjonowania w dynamicznie zmieniającym się świecie pracy. Przedsiębiorcy postrzegają edukację nie tylko jako proces przekazywania wiedzy, lecz także jako mechanizm rozwijania kompetencji umożliwiających efektywne funkcjonowanie jednostek i organizacji. W ich opinii szkoły i uczelnie powinny przygotowywać absolwentów do rozwiązywania problemów, podejmowania decyzji, współpracy w zespołach oraz uczenia się przez całe życie. Oznacza to konieczność odejścia od modelu edukacji skoncentrowanego wyłącznie na reprodukowaniu wiedzy na rzecz rozwijania kompetencji praktycznych i społecznych. Jednym z najważniejszych wyzwań jest dopasowanie efektów kształcenia do potrzeb rynku pracy. Przedsiębiorcy często wskazują na rozbieżności pomiędzy kompetencjami absolwentów a oczekiwaniami pracodawców. Dotyczy to zarówno umiejętności zawodowych, jak i kompetencji miękkich, takich jak komunikacja, samodzielność, odpowiedzialność czy umiejętność współpracy. Szczególnego znaczenia nabiera rozwijanie kompetencji przyszłości. W warunkach automatyzacji i sztucznej inteligencji coraz większą wartość zyskują kompetencje trudne do zastąpienia przez technologie. Należą do nich kreatywność, krytyczne myślenie, zdolność adaptacji, inteligencja emocjonalna oraz umiejętność rozwiązywania złożonych problemów. Przedsiębiorcy coraz częściej wskazują, że to właśnie te kompetencje będą decydowały o sukcesie zawodowym w nadchodzących dekadach. Istotnym wyzwaniem pozostaje rozwijanie postaw przedsiębiorczych. Współczesna edukacja powinna wspierać inicjatywę, odpowiedzialność, samodzielność oraz gotowość do podejmowania ryzyka i poszukiwania nowych rozwiązań. Przedsiębiorczość jest postrzegana nie tylko jako przygotowanie do prowadzenia własnej działalności gospodarczej, lecz także jako uniwersalna kompetencja przydatna w różnych obszarach życia zawodowego i społecznego. Ważnym aspektem omawianego zagadnienia jest współpraca edukacji z otoczeniem gospodarczym. Przedsiębiorcy podkreślają znaczenie praktyk zawodowych, staży, projektów realizowanych we współpracy z biznesem oraz bezpośredniego kontaktu uczniów i studentów z rzeczywistym środowiskiem pracy. Takie działania umożliwiają lepsze poznanie wymagań rynku oraz ułatwiają przejście z edukacji do zatrudnienia. Szczególnego znaczenia nabiera również rozwijanie kompetencji cyfrowych. Transformacja cyfrowa obejmuje praktycznie wszystkie sektory gospodarki, dlatego przedsiębiorcy oczekują od absolwentów umiejętności efektywnego wykorzystywania technologii, analizy danych oraz funkcjonowania w środowisku cyfrowym. Kompetencje te stają się podstawowym warunkiem aktywności zawodowej. Nie bez znaczenia pozostaje kształtowanie postaw etycznych. Współczesny biznes coraz częściej funkcjonuje w oparciu o zasady społecznej odpowiedzialności, zrównoważonego rozwoju oraz transparentności działań. Przedsiębiorcy zwracają uwagę na potrzebę rozwijania uczciwości, odpowiedzialności społecznej, zaangażowania oraz szacunku wobec innych uczestników życia gospodarczego. Istotną rolę odgrywa również zdolność do uczenia się przez całe życie. Dynamiczne zmiany gospodarcze sprawiają, że zdobyte kwalifikacje szybko się dezaktualizują. W opinii przedsiębiorców jednym z najważniejszych zadań edukacji jest przygotowanie jednostki do ciągłego doskonalenia kompetencji oraz elastycznego reagowania na zmieniające się warunki zawodowe. W perspektywie przyszłości szczególnego znaczenia nabiera budowanie partnerstwa pomiędzy edukacją a biznesem. Współpraca ta nie powinna ograniczać się do konsultowania programów nauczania, lecz obejmować wspólne projektowanie działań edukacyjnych, rozwijanie innowacji oraz tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi kapitału ludzkiego. Stosunek przedsiębiorców do zadań edukacji wskazuje, że współczesne instytucje edukacyjne powinny przygotowywać młodych ludzi nie tylko do wykonywania określonych zawodów, lecz również do funkcjonowania w świecie niepewności, zmian i ciągłego uczenia się. Edukacja postrzegana jest jako inwestycja w rozwój człowieka, społeczeństwa i gospodarki, której efekty mają znaczenie zarówno dla jednostek, jak i dla całych społeczności. **Rekomendacje** 1. Wzmacniać współpracę pomiędzy instytucjami edukacyjnymi a środowiskiem przedsiębiorców. 2. Rozwijać kompetencje przyszłości, szczególnie kreatywność, krytyczne myślenie i zdolność adaptacji. 3. Włączać elementy przedsiębiorczości do programów kształcenia na wszystkich poziomach edukacji. 4. Łączyć rozwój kompetencji zawodowych z kształtowaniem postaw etycznych i społecznej odpowiedzialności. 5. Przygotowywać uczniów i studentów do uczenia się przez całe życie oraz funkcjonowania w warunkach dynamicznych zmian rynku pracy. Entrepreneurs’ Attitudes Towards the Objectives of Education **Challenge** Contemporary economies are shaped by continuous transformations resulting from globalisation, technological innovation, digitalisation, and increasing market competition. In such circumstances, entrepreneurs increasingly recognise education as a key factor influencing economic development, innovation, and organisational competitiveness. At the same time, expectations regarding the role of education are evolving. An important challenge concerns understanding how educational institutions can effectively prepare individuals for participation in rapidly changing labour markets and societies. Entrepreneurs tend to perceive education not only as a process of knowledge transmission but also as a mechanism for developing competencies that support effective individual and organisational performance. From this perspective, schools and universities should prepare graduates to solve problems, make decisions, collaborate with others, and engage in lifelong learning. This requires moving beyond educational models focused primarily on memorisation towards approaches that develop practical and transferable competencies. One of the most significant challenges involves aligning educational outcomes with labour market needs. Employers frequently point to discrepancies between graduate competencies and workplace expectations. These concerns relate not only to technical knowledge but also to communication skills, responsibility, adaptability, independence, and teamwork. Particular attention should be devoted to future-oriented competencies. In the context of automation and artificial intelligence, skills that are difficult to replace technologically become increasingly valuable. Creativity, critical thinking, adaptability, emotional intelligence, and complex problem-solving abilities are among the competencies most frequently highlighted by entrepreneurs as essential for future success. Another important challenge concerns the development of entrepreneurial attitudes. Education should encourage initiative, responsibility, independence, innovation, and willingness to explore new opportunities. Entrepreneurship is increasingly viewed not merely as preparation for business ownership but as a universal competence supporting active participation in professional and social life. Cooperation between educational institutions and the business sector also plays a crucial role. Entrepreneurs emphasise the value of internships, workplace learning experiences, project-based collaboration, and direct exposure to professional environments. Such initiatives facilitate smoother transitions from education to employment and improve the relevance of learning experiences. Digital competencies have become equally important. As digital transformation affects virtually every sector of the economy, employers expect graduates to possess skills related to technology use, data analysis, digital communication, and information management. These competencies increasingly constitute fundamental requirements for labour market participation. Ethical development remains another important aspect. Contemporary businesses operate within frameworks of social responsibility, sustainability, and transparency. Entrepreneurs therefore value honesty, accountability, social awareness, and ethical decision-making alongside professional expertise and technical skills. The capacity for lifelong learning is also highly significant. Rapid economic and technological changes mean that knowledge and qualifications quickly become outdated. Consequently, one of the most important objectives of education is preparing individuals to continuously update their competencies and adapt to changing professional environments. Looking towards the future, building sustainable partnerships between education and business becomes increasingly important. Such cooperation should extend beyond curriculum consultation to include joint educational initiatives, innovation projects, and activities supporting human capital development. Entrepreneurs’ attitudes towards education indicate that contemporary educational institutions should prepare individuals not only for specific occupations but also for functioning effectively in a world characterised by uncertainty, change, and continuous learning. Education is therefore viewed as an investment in individual, social, and economic development, generating benefits for both people and societies. **Recommendations** 1. Strengthen cooperation between educational institutions and the entrepreneurial community. 2. Develop future competencies, particularly creativity, critical thinking, and adaptability. 3. Integrate entrepreneurship education across all levels of education. 4. Combine professional competency development with ethical and socially responsible attitudes. 5. Prepare learners for lifelong learning and functioning in rapidly changing labour markets.