Rola transwiedzy (transknowledging) w rozwijaniu kompetencji wielojęzycznych i świadomości kulturowej uczących się języka angielskiego jako obcego – perspektywa saudyjskich klas EFL

Treść abstraktu

**Wyzwanie** Współczesny świat charakteryzuje się rosnącą mobilnością społeczną, intensyfikacją kontaktów międzykulturowych oraz dynamicznym przepływem wiedzy i informacji. W takich warunkach edukacja językowa nie może ograniczać się wyłącznie do rozwijania kompetencji komunikacyjnych w jednym języku. Coraz większego znaczenia nabiera umiejętność funkcjonowania w środowisku wielojęzycznym i wielokulturowym, w którym jednostki wykorzystują różnorodne zasoby językowe i kulturowe do budowania znaczeń oraz komunikowania się. W rezultacie jednym z istotnych wyzwań współczesnej dydaktyki języków obcych staje się poszukiwanie metod wspierających rozwój kompetencji wielojęzycznych i świadomości kulturowej. Koncepcja transknowledging (transwiedzy) zakłada, że proces uczenia się języka nie odbywa się w izolacji od innych języków, doświadczeń i zasobów poznawczych ucznia. Wiedza tworzona jest poprzez łączenie różnych systemów językowych, kulturowych i społecznych, co pozwala uczącym się efektywniej interpretować rzeczywistość oraz budować nowe znaczenia. W przeciwieństwie do tradycyjnych modeli edukacji językowej, podejście to dostrzega wartość wielojęzyczności jako zasobu wspierającego proces uczenia się. Jednym z najważniejszych wyzwań jest przełamywanie monolingwalnego podejścia do nauczania języków obcych. W wielu systemach edukacyjnych uczniowie są zachęcani do używania wyłącznie języka docelowego, podczas gdy ich wcześniejsze doświadczenia językowe pozostają niewykorzystane. Koncepcja transknowledging wskazuje, że odwoływanie się do różnych języków może wzmacniać proces uczenia się i rozwijać kompetencje komunikacyjne. Szczególnego znaczenia nabiera rozwijanie kompetencji wielojęzycznych. Współczesny uczeń coraz częściej funkcjonuje w środowisku obejmującym kilka języków oraz różnorodne formy komunikacji. Wykorzystywanie wszystkich dostępnych zasobów językowych pozwala skuteczniej rozumieć teksty, budować wypowiedzi oraz rozwijać elastyczność komunikacyjną. Istotnym wyzwaniem pozostaje kształtowanie świadomości kulturowej. Nauka języka obcego wiąże się nie tylko z opanowaniem struktur gramatycznych i słownictwa, ale również z poznawaniem odmiennych sposobów myślenia, wartości i wzorców zachowań. Transknowledging wspiera rozwój kompetencji międzykulturowych poprzez porównywanie i integrowanie różnych perspektyw kulturowych. Ważnym aspektem omawianego zagadnienia jest kontekst saudyjskich klas języka angielskiego jako obcego (EFL). Uczniowie funkcjonują tam w środowisku, w którym język arabski stanowi podstawowy środek komunikacji, natomiast język angielski pełni funkcję języka międzynarodowego. W takich warunkach wykorzystywanie doświadczeń związanych z językiem ojczystym może wspierać proces uczenia się języka angielskiego oraz rozwijanie kompetencji wielojęzycznych. Szczególnego znaczenia nabiera rola nauczyciela jako mediatora między językami i kulturami. Nauczyciel nie powinien jedynie przekazywać wiedzy językowej, lecz także tworzyć warunki umożliwiające uczniom wykorzystywanie posiadanych zasobów językowych i kulturowych. Takie podejście sprzyja bardziej świadomemu i aktywnemu uczestnictwu w procesie uczenia się. Nie bez znaczenia pozostaje rozwijanie kompetencji globalnych. Współczesny rynek pracy oraz społeczeństwo informacyjne wymagają zdolności współpracy z osobami reprezentującymi różne kultury i języki. Wielojęzyczność oraz świadomość międzykulturowa stają się istotnymi elementami kapitału społecznego i zawodowego. Istotną rolę odgrywa również budowanie tożsamości językowej uczniów. Podejście oparte na transknowledging pozwala postrzegać wielojęzyczność jako wartość i zasób, a nie jako przeszkodę w nauce języka obcego. Dzięki temu uczniowie mogą rozwijać bardziej pozytywny stosunek do własnego dziedzictwa językowego i kulturowego. W perspektywie przyszłości szczególnego znaczenia nabiera tworzenie modeli edukacji językowej odpowiadających realiom globalnego świata. Nauczanie języków obcych powinno wspierać nie tylko rozwój kompetencji komunikacyjnych, lecz również zdolność integrowania wiedzy, funkcjonowania w środowisku wielokulturowym oraz budowania dialogu między różnymi społecznościami. Analiza roli transknowledging w saudyjskich klasach EFL pokazuje, że wykorzystanie wielojęzycznych zasobów uczniów może skutecznie wspierać rozwój kompetencji językowych, świadomości kulturowej oraz otwartości na różnorodność. Stanowi to ważny kierunek rozwoju współczesnej edukacji językowej w świecie globalnych przepływów wiedzy i kultury. **Rekomendacje** 1. Wykorzystywać zasoby wielojęzyczne uczniów jako element wspierający naukę języków obcych. 2. Rozwijać programy nauczania integrujące kompetencje językowe i międzykulturowe. 3. Przygotowywać nauczycieli do stosowania strategii opartych na transknowledging i translanguaging. 4. Wzmacniać świadomość kulturową poprzez porównywanie i analizowanie różnych perspektyw językowych oraz społecznych. 5. Traktować wielojęzyczność jako wartość edukacyjną wspierającą rozwój kompetencji globalnych. Exploring the Role of Transknowledging in Enhancing EFL Learners' Multilingual Competence and Cultural Awareness: Perspectives from Saudi EFL Classrooms **Challenge** Contemporary societies are characterised by increasing mobility, intercultural interaction, and the rapid exchange of knowledge and information. In such contexts, language education can no longer focus solely on developing communicative competence in a single language. The ability to function effectively in multilingual and multicultural environments has become increasingly important. Consequently, one of the major challenges in foreign language education is identifying approaches that support multilingual competence and intercultural awareness. The concept of transknowledging emphasises that language learning does not occur in isolation from learners’ existing linguistic, cultural, and cognitive resources. Knowledge is constructed through the integration of multiple languages, experiences, and perspectives, enabling learners to create meaning more effectively. Unlike traditional monolingual approaches, transknowledging views multilingualism as a valuable resource rather than a challenge. One of the key challenges involves overcoming monolingual approaches to foreign language teaching. In many educational settings, learners are encouraged to use only the target language, while their existing linguistic knowledge remains underutilised. Transknowledging suggests that drawing upon multiple linguistic resources can strengthen learning processes and enhance communicative competence. Particular attention should be devoted to the development of multilingual competence. Contemporary learners often operate within environments involving multiple languages and diverse communication practices. The ability to mobilise and integrate linguistic resources from different languages supports comprehension, expression, and communicative flexibility. Another important challenge concerns the development of cultural awareness. Learning a foreign language involves not only acquiring vocabulary and grammar but also understanding diverse perspectives, values, and cultural practices. Transknowledging contributes to intercultural competence by encouraging learners to compare, connect, and integrate different cultural viewpoints. The context of Saudi Arabian EFL classrooms provides a particularly valuable setting for examining these issues. Learners typically operate in an Arabic-speaking environment while studying English as an international language. In such contexts, drawing upon first-language experiences and cultural knowledge may support English language acquisition and multilingual development. The role of teachers becomes especially important. Teachers should act not only as language instructors but also as facilitators who encourage learners to use their full linguistic and cultural repertoires. Such practices support deeper engagement, greater learner confidence, and more meaningful language learning experiences. Global competence represents another significant dimension. Contemporary societies and labour markets increasingly require individuals to collaborate across linguistic and cultural boundaries. Multilingualism and intercultural awareness therefore constitute valuable social and professional resources. The development of linguistic identity is equally important. Transknowledging allows learners to view their multilingual backgrounds as strengths rather than obstacles. This can foster positive attitudes towards linguistic diversity and strengthen learners’ confidence in their own cultural and linguistic heritage. Looking towards the future, language education must respond to the realities of an interconnected world. Educational models should support not only communicative competence but also the ability to integrate knowledge, navigate cultural diversity, and contribute to intercultural dialogue. The exploration of transknowledging in Saudi EFL classrooms demonstrates that leveraging learners’ multilingual resources can significantly enhance language learning, cultural awareness, and openness to diversity. This approach represents an important direction for the future of language education in a globally connected world. **Recommendations** 1. Use learners’ multilingual resources as assets in foreign language education. 2. Develop curricula that integrate language learning with intercultural competence. 3. Prepare teachers to implement transknowledging and translanguaging strategies. 4. Foster cultural awareness through the comparison of diverse linguistic and cultural perspectives. 5. Recognise multilingualism as an educational resource supporting the development of global competencies.